menu

Christelijke jaartelling

1 v. Christus - het jaar 0

Voor het tellen van de kalenderjaren zijn er vele jaartellingen, de Christelijke is in Europa de meest gebruikte. Deze tekst is geschreven in 2021, ofwel het jaar 2021 na Christus. De vraag wat hiermee precies bedoeld wordt, is niet eenvoudig te beantwoorden. Was 2021 jaar geleden de geboortedag van Jezus Christus? Of wordt bedoeld 2021 jaar geleden had Jezus zijn eerste levensjaar?

Dit roept de vraag op: Was Jezus in het jaar 1 geboren of in het voorafgegaande jaar? Het jaar dat de astronomen het jaar 0 noemen en door de geschiedkundigen geteld wordt als het jaar 1 v. Chr.?

Bron: Lazarides-1999-2000---Wann-beginnt-das-dritte-Jahrtausend-I-II.pdf

Anno Domini

De geleerde en veelzijdig begaafde monnik Dionysius Exiguus was een kenner van de Griekse taal en de oosterse kerk. Hij kon de teksten van de apostelen, evangelisten, kerkvaders in hun oorspronkelijke taal lezen. Sinds de regering van keizer Constantijn werd in het westerse Romeinse rijk op 25 december, destijds de dag van de winterzonnewende, de geboorte gevierd. Dionysius Exiguus woonde in Rome en had de opdracht gekregen voor de Paaszondag en de daarmee samenhangende feestdagen betere berekeningen te maken. Sinds het eerste concilie van Nicea in 325 was de Paaszondag de eerste dag van het religieuze jaar.

Hij bedacht voor de berekeningscycli van de eerste volle maan in de lente een nieuwe rekenmethode gebaseerd op de Juliaanse zonnejaarkalender. Julius Caesar had een verbeterde Egyptische zonnejaarkalender in Italië en het westerse Romeinse rijk geïntroduceerd. In de Juliaanse kalender begint het nieuwe jaar op 1 januari.

Schilderij van Dionysius Exiguus uit de zesde eeuw

Dionysius Exiguus ging voor zijn Paaszondagberekeningen uit van "het jaar van de incarnatie van Jezus Christus". In het Latijn: "annus ab incarnatione Domini nostri Iesu Christi", later veranderd in "Anno Domini", "het jaar van de Heer". De Juliaanse zonnejaarkalender kreeg een nieuwe indeling erbij: "de jaren voor Christus" en "de jaren na Christus".

Volgens Dionysius Exiguus was op 25 maart van het jaar 1 aan Maria verkondigd dat zij moeder zou worden van Jezus. Negen maanden later, op 25 december, was de geboortedag van Christus. Zijn keuze werd niet nader toegelicht.

De nieuwe tijdsindeling van Dionysius Exiguus werd lange tijd alleen voor berekeningen van de Paasdatum gebruikt. Pas vanaf de tiende eeuw werd een pauselijk document hiermee gedateerd.

Uitgaand van het jaar dat volgens Dionysius Exiguus het incarnatiejaar van Christus was, had Julius Ceasar in het jaar 45 v. Chr. de Juliaanse zonnejaarkalender geïntroduceerd. In het jaar 525 na Chr. had hij als eerste de huidige Christelijke jaartelling gebruikt.

Nikolaus Bär:

  • "Dionysius hat keine neue Zeitrechnung eingeführt, er übertrug lediglich die Osterdaten des ägyptischen Kalenders auf die in Rom einzig bekannte Zeitrechnung, den julianischen Kalender.
  • Er setzte dann in seiner Ostertabelle das Jahr 247 der Alexandriner gleich mit dem Jahr 532 der Jahre nach der Fleischwerdung des Herrn, nicht mehr und nicht weniger.
  • Ausserhalb der Osterberechnung tauchte diese Jahreszählung lange nicht auf, auch Dionysius benutzte sie nie für irgendwelche anderen Datierungen."

Bron: "Dionysius als Begründer der modernen Zeitrechnung" op de website van Nikolaus A. Bär, een vakman in "Chronologie en Kalender": Zie

De Alexandrijnse kalender is genoemd naar de cultuur- en wetenschapstad Alexandrië in Egypte. Het Oude Egyptische zonnejaar duurde 36 keer 10 dagen plus 5 dagen. Er werd ook gerekend met drie seizoenen van elk vier maanden, 12 maanden van 30 dagen plus 5 dagen. Sinds 25 v. Chr. kreeg elk vierde jaar een schrikkeldag, duurde 360 plus 6 dagen.

Voor astronomen is deze aangepaste Egyptische kalender, die ook de Koptische of de Alexandrijnse kalender heet, veruit het meest praktisch voor berekeningen.

Lit.: Otto Neugebauer: "The Origin of the Egyptiona Calendar". In: Astronomy and History, 1983, Springer Verlag

De geboortedata volgens de eerste kerkvaders

"... the birth of Jesus before 4 BC. No single Church Father dates the Nativity so early. The idea that Herod died as early as 4 BC seems to have been unfamiliar in early Christian times."

Bron: Ordmond Edwards: The Time of Christ, a Chronology of the Incarnation, 1986, Floris Books.

Deze kerkvaders hebben voor Dionysius Exiguus geleefd. De data die zij aangaven, zijn later omgerekend. De aangifte 3/2 v. Chr. bij bijv. Clemens van Alexandrië geeft aan dat de genoemde dag na omrekening in jaar 3 of 2 v. Chr. valt.

Clemens van Alexandrië, icoon uit 1350-1400, kerk Ohrid. Hij stierf in 215

Het jaar 1 is waarschijnlijk niet het geboortejaar

Uitgaand van de geboortedata van de kerkvaders had de geboorte, de ster van Bethlehem, het bezoek van de koningen en de sterfdag van Herodes plaats gevonden in de jaren voor het begin van de Christelijke jaartelling. Dit roept als vraag op of Dionysius Exiguus voor de incarnatie en geboorte van Jezus in het jaar 1 het goede jaar gekozen had? Had hij er beter aan gedaan het jaar 1 met een vroeger jaar van de Alexandrijnse kalender te koppelen?

Zijn keuze harmonieert wel bijna met het onderzoeksresultaat van Ordmond Edwards. Herodes is gestorven

  • tussen de maansverduistering van 10 januari 1. v. Chr. en het Joodse Paasfeest op 15 Nisan, omgerekend 10 april 1 v. Chr.,
  • waarschijnlijk op Shebat 2, omgerekend 28 januari 1 v. Chr.

Bron: Ordmond Edwards: The Time of Christ, a Chronology of the Incarnation, 1986, Floris Books.

Home · contact · Stichting Een Klaar Zicht © 1995 - 2021