Home

Nieuwsbericht maart 2019,
de paasvollemaan

De paasdatum 21 april 2019 roept veel vragen op.

Pasen is op de zondag na de eerste volle maan in de lente. De lente begint op 20 maart 2019. Hoezo geldt de volle maan van 21 maart 2019 niet als de paasvollemaan?

Deze eeuw begint de lente vaak op 20 maart. Mede omdat het jaar 2000 een extra dag had, de schrikkeldag 29 februari, valt in onze eeuw de eerste lentedag vaak al een dag vroeger dan 21 maart.

Bij de kalenderhervorming in 1582 werden de regels voor de schrikkeldagen verbeterd en werd (mede daarom) de datum voor de paasvollemaan aangescherpt. De maan moet op 21 maart of later vol worden. Een volle maan op 20 maart is geen paasvollemaan, ook al begint op die dag de lente.

Dankzij een artikel van Elisabeth Vreede over het Paasfeest uit 1943, toen speelde hetzelfde, werd het me duidelijk dat de sleutel ligt in de wijze waarop het tijdstip van volle maan berekend wordt. De Christelijke kerk had tijdens het eerste concilie van Nicea in 325 aan astronomen de opdracht gegeven de paasvollemaan te berekenen. Ze gebruikten hun kennis van langjarige zon- en maanritmes, rekenformules en tabellen om voor de komende jaren de paasvollemaan te berekenen. Door de eeuwen heen bleken er steeds aanpassingen nodig te zijn, de hemel is geen machine. Het samenspel van zon en maan, gezien vanuit een plek op aarde, verloopt elke keer weer iets anders, elk moment is uniek.

De berekende tijden voor de paasvollemaan waren gebaseerd op de hoofdritmes, op gemiddelden. In de Middeleeuwen ging de datum voor de berekende eerste volle maan in de lente steeds grover afwijken van dat wat er aan de hemel gebeurde. De makers van de Gregoriaanse kalender, die in 1582 in gebruik werd genomen, hadden veel meer kennis van de langdurige zon- en maanritmes en hun samenspel dan hun voorgangers. Deze vakmensen hebben de ritmische rekenmethode zo goed aangepast dat hun tabellen tot het jaar 5000 gebruikt kunnen worden.

De "kerkelijke feestdagenkalender" uit 1582 geeft de tijden van "gemiddelde volle maan" aan. De exacte beweging van de maan is zeer grillig, men spreekt over storende invloeden. Voor 19 april 2019 is het verschil tussen de "kerkelijke volle maan" (om 4 uur wintertijd volle maan) en de "ware volle maan" (om 13.12 uur zomertijd volle maan) ruim 8 uur.

De ruimtelijk exact berekende volle maan, de maan in oppositie met de zon, wordt de "ware volle maan" genoemd. Het tijdstip wordt in minuten aangegeven; bij een maansverduistering is het exacte tijdstip van volle maan een belangrijk gegeven. Op 21 maart 2019 komt de maan, berekend vanuit het middelpunt van de aarde, om 2.43 uur tegenover de zon te staan. Diezelfde nacht, maar vóór middernacht, bereikt volgens de cyclische berekening de maan de fase van volle maan, dus op 20 maart.

Sterrenkundigen verheugen zich over de aandacht voor de Paasdatum. Mensen ontdekken dat er verschillende benaderingen zijn en dat de beweeglijke Paasdatum van de seizoenen, van het volle maanritme, andere maanritmes en ook nog van de weekindeling afhangt.

In de Sternen- und Planetenkalender 2019 is een copy van de oorspronkelijke Gregoriaanse kalender uit 1582 opgenomen. De webpagina heeft een uitgebreide toelichtende tekst gekregen (menu Kalender).

Het menu "Kosmos en mens" / Elisabeth Vreede biedt verdiepende artikelen. Een artikel over het Paasfeest van Elisabeth Vreede geeft feiten, beschouwingen en nieuwe perspectieven.

Nieuw is ook de toelichting op de verschillen tussen de Joodse maankalender en de Romeinse (Christelijke) zonnekalender. Het Avondmaal was op de donderdagavond bij een stijgende bijna volle maan (op 14 Nisan), de verrijzenis op de eerste dag van de nieuwe week, op zondag bij zonsopkomst en een dalende afnemende maan (op 16 Nisan).

***

Voor leraren is er sinds december 2018 veel nieuw beeldmateriaal, zie de webpagina bij Extra!

Vrienden van de (oorspronkelijk kleinschalige en lieflijke) Achterhoek en met name vrienden van het natuurgebied Paasberg, een rivierduin, worden uitgenodigd een petitie te ondersteunen, zie www.redpaaasberg.nl

***

De veel gevraagde beknopte handleiding voor de dubbelzijdige draaibare sterrenkaart "De golvende dierenriem" en de toelichting op de noordkaart zijn gratis te downloaden, zie "Golvende dierenriem".

Voor 2019 is de Duitstalige Sterren-en planetenkalender van Liesbeth Bisterbosch weer verschenen. In Nederland kunt U deze bestellen op de website van uitgeverij Cichorei (geen extra verzendkosten).

De Sternen- und Planetenkalender 2019 is ook te koop of te bestellen bij de boekhandel.

Er zijn veel afbeeldingen van het samenspel van de maan met Saturnus en Jupiter. De bijzondere Paasvollemaan van 19 april 2019 wordt met een historische prent toegelicht.

De vraag naar de positie van Jupiter in het dierenriembeeld de Schorpioen of in Slangendrager wordt besproken met behulp van de geschiedkundige oorsprong van de Slangendrager en de grenzen van de sterrenbeelden.
Saturnus en Jupiter treden in 2019 (en in de daaropvolgende jaren) als een paar op. Het wereldbeeld van Tycho Brahe laat zien dat dit planetenpaar zich anders verhoudt tot zon en aarde dan Venus en Mercurius en ook anders dan Mars.
Zie de afbeeldingen bij "Kalender".

"Die Konstellation zu Christi Geburt", een rondbrief van de mathematisch-astronomische sectie aan het Goetheanum, is december 1934 door Elisabeth Vreede geschreven, zie "Kosmos en mens" en dan "Elisabeth Vreede" of open een nieuw venster.

Sternen- und Planetenkalender 2019

klik om te vergroten

Dieser beliebte Kalender zeigt die Tierkreisbilder und weitere Konstellationen vom Standpunkt des Betrachters aus.
Das Jahresthema 2019, Jupiter, Saturn und Mond - Ihre Annäherungen, bietet auch Einsteigern wertvolle Orientierungshilfen am Sternenhimmel.
Mithilfe einer großen horizontalen Abendkarte und je einer kleinen Mitternachts- und Morgenkarte können Sie die Wanderung der Sternbilder am Nachthimmel lebendig mitvollziehen.
Sonderkarten veranschaulichen das Zusammenspiel der Planeten – für Laien wie für fortgeschrittene Sternenbeobachter.

Uitgeverij: Verlag Urachhaus

De Duitse Sternen- und Planetenkalender verschijnt sinds 1999 jaarlijks.

De Sternen- und Planetenkalender 2019 is bij uitgeverij Cichorei uitverkocht, er zijn nog webwinkels die de kalender verkopen.
€ 20 (incl. 21% BTW)
ISBN 9789491748790
28 blz., groot formaat 29,3 * 42,4 cm

Der Sternen-und Planetenkalender 2018 ist ausverkauft.

Sinds herfst 2014 verzorgde De Nieuwe Boekerij te Zeist de verkoop van de Nederlandse versie van "Sternen- und Planetenkalender" aan de boekhandel en particulieren. De Nederlandse Sterren- en Planetenkalender, die van 1997 tot 2017 jaarlijks uitgegeven werd, kon voor 2018 en 2019 helaas niet gemaakt worden.

Uitgeverij Cichorei verzorgt sinds herfst 2018 de verkoop van de Duitstalige kalender. Of "Sternen- und Planetenkalender 2020, Venus und das Zusammenspiel von Mars, Jupiter und Saturn" een Nederlandse versie krijgt?

Share on FacebookShare on TwitterShare on LinkedInTell a friend

Stichting Een Klaar Zicht © website bijgewerkt op 21 maart 2019

 

naar bovencontact  ·  home