Afb. De heldere Jupiter stijgend aan de zuidoostelijke hemel bij het invallen van de duisternis.
Zijn rustige licht valt meer op dan het gefonkel van de helderste sterren Wega (lichtblauwe tint, hoog in het zuidwesten),
Capella (lichtgele tint, laag in het noordoosten) en Arcturus (oranje tint, tijdens de schemering laag in het noordwesten).
De afbeelding
in groter formaat.
In de "nacht van de nacht" (de laatste zaterdag in oktober) is Jupiter te bewonderen. Hij is veruit helderste licht aan de avondhemel. Boven de planeet staan vier sterren die een groot en donker hemelgebied omgrenzen: de Lege Vierhoek van Pegasus. Deze groep is in de herfst ‘s avonds goed te zien en wordt de Herfstvierhoek genoemd.
De directe omgeving van Jupiter is een van de donkerste gebieden van de hemel. De planeet, ook wel de dwaalster genoemd, bevindt zich in het "Natte Gebied", waartoe o.a. de Waterman, de Vissen en de Walvis behoren. Hun sterren zijn nogal wazig. De opvallende sterren van de Ram, de Stier, de Tweelingen en Orion, die in de loop van de avond steeds hoger boven de oostelijke horizon verschijnen, geven veel meer licht. Jupiter zal volgend jaar samen met de sterren die de hoorns van de Ram markeren, op- en ondergaan. Dan is zijn positie in het Dierenriembeeld wel goed zichtbaar.
Jupiter wordt kort na zonsondergang (op 30 oktober om 18.15 uur) als eerste aan de blauwe (zuid)oostelijke hemel zichtbaar. Het zien van de lichtzwakke sterren van de Vissen is mogelijk wanneer de hemel volkomen donker is geworden. We moeten op een plek zijn waar weinig lichthinder is. Vroeg op de avond stijgen Jupiter en de Vissen richting het zuiden, Jupiter klimt zo hoog als de zon midden maart. Op 30 oktober bereikt hij om 22.45 uur het hoogste punt van zijn hemelboog.
Afb. Jupiter en de Vissen bij hun opkomst in het oosten, bij hun hoogste positie
in het zuiden en bij het dalen aan de westelijke hemel.
Jupiter en de Vissen
komen samen op en gaan samen onder.
Ze zien er in het oosten heel anders uit dan
in het westen. Jupiter stijgt bijna zes uur en daalt bijna zes uur. Hij komt op
30 oktober 's middags onzichtbaar op, staat op het einde van de avond hoog in
het zuiden en gaat in de tweede helft van de nacht onder.
De afbeelding in groter formaat.
