Afb. Cassiopeia, zittend op haar troon.
Haar armen zijn wijd gestrekt, ze smeekt de goden om hulp.
(Werner Perrey: Sternbilder und ihre Legenden, Verlag Urachhaus, Stuttgart)
De afbeelding
is er ook in groter formaat.
In de zomer verschijnt ‘s avonds laag aan de noordoostelijke hemel een groepje
sterren dat de vorm heeft van een W. Je hoeft je hoofd niet omhoog te richten,
je ziet met één oogopslag het kleine sterrenbeeld dat in de volksmond de hemel-W
heet. De Grieken vernoemden dit gebied naar Kassiepeia, de vrouw van Cepheus, de
koning van Ethiopië. Het beeld had ook de naam “zij op de troon”. De Romeinse
naam Cassiopeia is de officiële naam geworden.
Wanneer er geen maanlicht is, kunnen later op de avond ontelbare, (heel) zwak
oplichtende sterren zichtbaar worden en blijkt de koningin van Ethiopië zich te
bevinden in de Melkweg. Hoe donkerder de hemel, des te beter is deze hemelbaan,
die een onregelmatige breedte heeft, te zien. In de zomermaanden heeft de
Melkweg ‘s nachts de beste positie. Ze staat dan in een hoge boog van noord naar
zuid.
Cassiopeia is een sterrenbeeld waaraan je je gemakkelijk kunt oriënteren. Het
beeld staat dichtbij de Poolster en bevindt zich in Nederland de gehele nacht,
het hele jaar door boven de noordelijke horizon. Het precieze noorden vind je
door je blik te verplaatsen richting de helderste sterren van de Grote Beer. De
alleenstaande ster halverwege Cassiopeia en de Grote Beer is ongeveer even
helder als de helderste sterren van deze beelden. Ze heet de Poolster en staat
voortdurend in het noorden.
In juli klimt Cassiopeia in de loop van de nacht steeds hoger aan de
noordoostelijke hemel. Haar houding verandert daarbij. Het groepje sterren gaat
lijken op het getal 3 en vervolgens komt ze in dezelfde positie als op onze
afbeelding. De koningin zit op een troon en heft haar beide armen wanhopig
omhoog. Ze smeekt om hulp, een zeemonster komt eraan om haar dochter Andromeda
te verslinden.
De Griekse mythe vertelt dat Kassiepeia gepocht had over haar schoonheid; ze zou schoner zijn dan de zeenimfen. Deze waren vertoornd en hun vriend, de zeegod, liet een overstroming over het land van Ethiopië komen en zond ook nog een monster dat alles verslond. Een orakelspreuk beloofde bevrijding als de dochter van de koningin aan de vis als voedsel zou worden voorgezet. Het volk had bij de koning aangedrongen dit reddingsmiddel aan te grijpen en de wanhoop had hem gedwongen zijn dochter Andromeda aan de rots te ketenen.
Volgens Griekse mythen plaatste de god Zeus de koning, zijn vrouw en zijn dochter, evenals het zeemonster en de held Perseus, die Andromeda redde en tot vrouw nam, aan de hemel.Het sterrenbeeld Cassiopeia is aan de hemel gemakkelijk te herkennen. Minder eenvoudig is de voorstelling van een koningin, wanhopig zittend op een troon. Wanneer ze aan de noordwestelijke hemel daalt, hangt ze met haar hoofd naar beneden, alsof ze met haar troon gevallen is en in de diepte stort (zie de afbeelding bij augustus, in het artikel over haar man Cepheus )
Uit de Griekse
tijd zijn geen afbeeldingen overgeleverd, maar wel aanwijzingen zoals “de ster
in het hoofd, de ster in de borst (de Arabische naam Schedir betekent
hetzelfde), de ster op het puntje van de voet, de ster in het midden van de
rugleuning”.
Onze afbeelding, uit het fraaie boek van Werner Perrey, is met
behulp van deze aanwijzingen van de Griek Ptolemaeus en een studie
van de Griekse mythologie nieuw getekend.
Dankzij deze tekeningen wordt
zichtbaar, dat het stijgen van Cassiopeia een heel ander gebeuren is dan het
dalen. De Griekse mythe gaat zo meer tot ons spreken.
