|
Afb. De positie van Venus aan de ochtendhemel (45 min. voor zonsopkomst),
getekend voor Midden- Nederland.
Eind januari begint een nieuwe zichtbaarheidsperiode (eerste plaatje),
In februari heeft ze haar grootste glans,
Venus staat tussen de onzichtbare sterren van de Schutter
en beschrijft de meest zuidelijke hemelbogen.
In maart en april (vierde plaatje) komt ze steeds noordelijker op.
Deze maand kunnen alle planeten duidelijk gezien worden!
Saturnus is zelfs
bijna de hele nacht waarneembaar. Het heldere, rustige licht tussen de beide
hoofdsterren van de Tweelingen, Castor en Pollux, en het hart van de Leeuw,
Regulus, is Saturnus. Op 27 januari was hij in oppositie met de zon, tot midden
februari behoudt hij zijn grootste glans. Deze zog. bovenzonnige of verre
planeet zal tot 5 april westwaarts langs de sterren van de Kreeft schrijden,
richting de Tweelingen. Van week tot week gaat hij ruim een half uur vroeger op
en onder.
De oranjekleurige Mars bewoog tot 10 december 2005 westwaarts in de
Ram, sindsdien trekt hij oostwaarts langs de sterren. In februari wordt deze
bovenzonnige planeet na zonsondergang aan de donkerblauwe hemel hoog in het
zuiden zichtbaar. Van 15 tot 20 februari is fraai te zien hoe hij in het
sterrenbeeld Stier aan de Plejaden onderlangs voorbij trekt (van rechts naar
links).
Tegen de tijd dat Mars ondergaat, twee uur na middernacht, komt Jupiter
op. Hij zal tot 4 maart in de Weegschaal oostwaarts schrijden, richting de
Schorpioen, daarna westwaarts, terug richting de Maagd. De bovenzonnige planeten
bewegen oost-, west- en dan weer oostwaarts langs de sterren van een
Dierenriembeeld. Jupiter zal dit jaar in de Weegschaal een lus beschrijven, deze ziet er voor iedereen, waar je ook woont,
hetzelfde uit.
De snelle Mercurius is vanaf midden februari in de avondgloed
even te zien. Tot 24 februari verwijdert hij zich van de zon (max. 18 graden),
daarna staat hij van avond tot avond steeds lager, dichter bij de zon.
De andere
schemeringsplaneet trekt nu aan de ochtendhemel alle aandacht. Op 14 januari
trok Venus westwaarts aan de zon voorbij en werd ze van avond- tot
ochtendplaneet. Ongeveer een week later begon de nieuwe zichtbaarheidsperiode,
zie de afbeelding, en deze maand heeft ze al haar grootste glans! Ze is zo
helder dat je haar zelfs na zonsopkomst nog kunt zien. Hoe later in de ochtend,
hoe hoger aan de oostelijke hemel. Bekijk je deze maanden haar positie steeds op
dezelfde tijd, bijv. 45 min voor zonsopkomst, dan zie je een lus. Midden
februari staat ze het meest zuidelijk.
De wijze waarop Venus verschijnt is het resultaat van een samenspel van
verschillende bewegingen: de gang van Venus ten opzichte van de zon, het uit- of
het inwikkelen van de zon en Venus, het stijgen of het dalen van de Dierenriem
en ook de lus van Venus ten opzichte van de sterren. Dit samenspel verloopt in
Nederland anders dan in Noorwegen of
Griekenland. In Noorwegen staat Venus deze maand veel zuidelijker, terwijl ze in
Griekenland veel hoger staat. Elk gebied op aarde heeft zijn eigen Venus-lus! De
afbeeldingen laat zien hoe de Venus-lus eruit ziet in Midden-Nederland, in
Zwitserland is de lus iets hoger en korter, meer omhooggekruld. Terwijl alle
mensen aan de hemel dezelfde Jupiterlus kunnen waarnemen, heeft elk gebied een andere Venuslus boven de horizon.
Het feit dat Venus tot 3 februari in
de Schutter westwaarts beweegt en daarna oostwaarts is niet waarneembaar. Ze
beschrijft in de Schutter een lus net in de periode dat ze van avond- tot
ochtendplaneet worden, de sterren waarlangs Venus voorbijtrekt zijn dan onzichtbaar. Doordat Venus
tijdens haar heen- en weergaande beweging langs de sterren zich niet op de
zonneweg bevindt, in de Schutter komt ze ver ten noorden ervan, camoufleert ze
bovendien haar langdurig verblijf in dat beeld.
Terwijl bij de bovenzonnige planeten de lusvormige beweging langs bepaalde
sterren een karakteristiek fenomeen is en alle mensen op aarde dezelfde lus
kunnen waarnemen, blijft deze beweging bij de zog. onderzonnige planeten een
“geheim”. De “hemel-lus” van Venus en Mercurius krijgen we niet te zien.
