Afb. De heldere Venus in de avondgloed aan de zuidwestelijke hemel
en de
oranjekleurige Mars in het sterrenbeeld Ram.
De afbeelding is getekend voor 15
december, drie kwartier na zonsondergang.
De afbeelding
is er ook in groter formaat.
Vroeg op de avond is Venus in het zuidwesten duidelijk te zien terwijl Mars
in het oosten het meest opvallende licht is. In de eerste helft van december
heeft Venus haar grootste glans. De wijze waarop ze aan de hemel verschijnt is
heel anders dan bij Mars.
Vanaf mei was Venus in het begin van de avondgloed heel even te zien. Van maand
tot maand stond ze verder weg van de plek van zonsondergang, meer naar links, en
verdween steeds zuidelijker in de nevels. In de zomermaanden kondigde ze als het
ware aan waar de zon in de herfst zou ondergaan en in de herfst berichtte ze
over de positie van de zon in de donkerste periode van het jaar. Vanaf midden
oktober werd ze iets beter zichtbaar, bij zonsondergang stond ze iets hoger aan
de zuidwestelijke hemel en tijdens de avondschemering bleef ze langer zichtbaar.
Hoe donkerder de hemel, hoe intensiever haar licht. Wanneer de hemel volkomen
donker was geworden, was Venus echter in de nevelsluiers verdwenen.
Tot omstreeks 9 december neemt bovendien haar eigen lichtintensiteit toe. Door
een samenloop van omstandigheden verblijft ze na zonsondergang wat langer, bijna
drie uur, boven de zuidwestelijke horizon. Wanneer de sterrenbeelden beginnen te
fonkelen, is Venus nog even te bewonderen. Het sterrenbeeld waarin ze zich
bevindt, staat echter te laag om nog gezien te kunnen worden.
Vanaf midden december staat ze bij zonsondergang steeds wat lager en glanst ze
minder. Ze kondigt als het ware haar vertrek aan. Bovendien staat ze de volgende
avond aanzienlijk meer naar rechts, wat onder andere samenhangt met haar snelle
gang richting de ondergaande zon. Begin januari zal Venus in de avondgloed
verdwijnen.
Voor de bewoners van Nederland duikt Venus in december kort, doch verrassend
krachtig op uit het nevelachtige gebied laag boven de horizon. Voor de mensen
die in Zwitserland wonen, is het intensief oplichten van Venus minder een
verrassing. Omdat Venus aldaar bij zonsondergang hoger boven de horizon staat en
de duisternis sneller invalt, konden zij vanaf mei Venus in de warme avondgloed
bewonderen en al vanaf oktober pronkt ze ook aan de fonkelende sterrenhemel.
Mars, de oranjekleurige planeet, had begin november zijn helderste fase. Zijn licht was in het sterrenbeeld Ram steeds intensiever geworden en de gehele nacht domineerde hij de fonkelende sterrenhemel. Midden in de nacht was hij hoog in het zuiden te bewonderen. Sinds die tijd neemt zijn lichtsterkte af en nadert hij de ondergaande zon. In juni 2006 zal hij van de avondhemel verdwijnen.
In vergelijking met Mars toont Venus zich nauwelijks aan de nachthemel. Ze is meer een horizonsplaneet, die meebeweegt met de zon in het jaarverloop.
De Latijnse naam Venus is niet alleen de naam van de schemeringsplaneet, maar ook de naam van de godin van de Liefde en de Schoonheid. De Grieken noemden haar Aphrodite. Boeiend is dat het Griekse woord aphros zeeschuim betekent en het woord aphrodisia liefdesgenot. Sommige mythologische verhalen vertellen dat Aphrodite geboren is uit het schuim van de zee.
Bij Cyprus is de jonge godin uit de zee gerezen en op dit eiland heeft
ze in een tempel gewoond. De bewoners van het eiland Cythera kunnen je echter
ook aanwijzen in welke baai deze godin is geboren, vandaar haar bijnamen
Cypris en Cytherea. Ze werd Hephaestus als gemalin toegewezen. Ze beminde
echter vele goden en sterfelijken en werd door nog meer mannen bemind. Het
verlangen haar te bezitten heeft veel conflicten veroorzaakt.
Karakteristiek voor de planeet Venus en de liefdesgodin is het verrassingsvolle
en fraaie verschijnen en het abrupte verdwijnen. Uit het zeeschuim is de
godin geboren en in nevelsluiers verdwijnt de schemeringsplaneet.
