Afb. De lus van Jupiter in de Maagd ten noorden van de
zonneweg.
Deze ligt ongeveer tussen de blauwige Spica, de helderste ster van de
Maagd,
en Porimma, de ster bij de rechterhand van de Maagd.
De afbeelding
is er ook in groter formaat
Deze maand bereikt Jupiter zijn grootste glans en is hij de gehele nacht zichtbaar. In het begin van de avond is hij veruit het helderste licht aan de oostelijke hemel, midden in de nacht staat hij in het zuiden in onze blikrichting, hij beschrijft zo’n lage hemelboog als de zon begin oktober. Pas tijdens de ochtendschemering verdwijnt hij in het westen.
Wanneer je Jupiter ziet, is de blauwige Spica, de helderste ster van de Maagd die de korenaar markeert, gemakkelijk te vinden. Jupiter beweegt nu richting de zwakkere ster Porrima, die genoemd is naar een Romeinse godin van de profetie en de rechterhand van de Maagd markeert.
Op 3
april staat de planeet tegenover de zon en bevindt hij zich halverwege zijn
teruglopende beweging in de Maagd, die vier maanden duurt. Tot 2 februari had
hij Spica genaderd, zijn tempo nam geleidelijk af. Toen veranderde zijn
bewegingsrichting en tot 5 juni zal hij zich van Spica verwijderen - tot 3 april
geleidelijk sneller, daarna geleidelijk langzamer. Na 5 juni zal de planeet zich
weer richting Spica en de Weegschaal begeven, dan neemt zijn tempo van maand tot
maand echter toe.
Wanneer je wekelijks de positie van Jupiter tussen de sterren op een kaart
intekent, ontstaat er zo’n symmetrische vorm als op de afbeelding. Het
bijzondere is dat dit jaar, nu Jupiter zich bevindt in het sterrenbeeld Maagd,
de lus er heel harmonieus uitziet. De jaarlijkse heen- en weergaande beweging
verloopt elk jaar anders. In 2006 zal de lus in het volgende Dierenriembeeld de
Weegschaal zijn en er minder symmetrisch uitzien. In de daaropvolgende jaren zal
Jupiter in de Slangendrager en in de Schutter geen gesloten lus beschrijven,
maar zigzaggen. Alleen deze maanden staat Jupiter
voor zijn doen erg ver ten noorden van de zonneweg (1,6 graad). Over zes jaar
zal Jupiter in het tegenoverstaande beeld Vissen eveneens een symmetrische lus
doorlopen, dan bevindt hij zich 1,6 graad ten zuiden van de zonneweg. Wanneer
Jupiter over 12 jaar opnieuw in de Maagd een harmonieuze lus ten noorden van de
zonneweg beschrijft, zal deze iets meer richting Spica gelegen zijn.
Op vrijdag 22 april staat de bijna volle maan tussen Jupiter en Spica. In de loop van de nacht wordt de afstand tussen Spica en de wassende maan zichtbaar kleiner. De volgende avond blijkt de maan Spica al gepasseerd te hebben. Zo snel holt de maan. Op de afbeelding is om de zonneweg een donker gebied, overal in dit gebied kan de maan verschijnen.
Interessant is dat de afstand van de maan tot zo’n vaste ster als Spica van keer tot keer zo verschilt; de ene keer komt de maan dichter bij dan haar eigen diameter (30 boogminuten), een andere keer blijft ze ruim “zes volle manen” verwijderd (afstand uitgedrukt in boogminuten in januari-december 2005: 131, 185, 84, 103, 145, 58, 183, 42, 156, 119, 21, 175, 36, 106).
De maan kan veel verder van de
zonneweg verwijderd zijn en meer sterren bedekken dan Jupiter, haar snelle
bewegingen zijn lang niet zo geordend en bovendien “ontbreekt haar iets”. Er is
geen speciaal pad in een bepaald sterrenbeeld. Elke maand snelt ze aan Spica
voorbij, bepaalde jaren bovenlangs, andere jaren onderlangs, soms bedekt ze
haar, terwijl Jupiter elk twaalfde jaar in de Maagd zijn meest harmonieuze lus
beschrijft. De baan van Jupiter is veel sierlijker en tevens meer gestructureerd
en gedifferentieerd, de maan lijkt slecht vooruit te hollen.
Zulke gebaren
kunnen we ook dagelijks ervaren, overal om ons heen.
