Antares zal omstreeks 5.17 uur de donkere maanrand raken.
Deze afbeelding is voor Utrecht op 4 februari 2005 om 5.04 uur.

 

De vlijtige maan bedekt Antares


In de komende jaren kan de maan extreem hoog aan de hemel staan, vijf graden meer dan de zon op de langste dag van het jaar. Ze klimt zo hoog, dat je de indruk krijgt dat ze boven je hoofd staat. Voor mensen die uit zuidelijker gelegen gebieden komen, is deze positie van de maan heel vertrouwd.
In februari beschrijft de wassende maan op de 16 - 21ste haar hoogste en langste hemelbogen. Bij haar ondergang staat ze veel noordelijker dan de juni-zon; ze kan zelfs acht graden noordelijker ondergaan.

De zon heeft een half jaar nodig om van zijn laagste naar zijn hoogste hemelboog te gaan en na nog een half jaar beschrijft hij in december opnieuw zijn laagste hemelboog. De snelle maan heeft echter slechts twee weken nodig om van het ene naar het andere uiterste te gaan: van 3 tot 7 februari beschrijft de maan haar kortste en laagste hemelbogen. In de komende jaren kan de maan een extreem zuidelijke en lage hemelboog beschrijven. Elke maand zijn er enkele dagen waarop ze nauwelijks boven de horizon uitkomt. In het zuiden staat ze op deze dagen vijf graden lager dan de zon op de kortste dag van het jaar. Ze kan zelfs twaalf graden zuidelijker op- en ondergaan dan de december-zon. Voor mensen uit Scandinavië is een maan die zo laag staat en zo zuidelijk op- en ondergaat een vertrouwde aanblik.

De afgelopen jaren leken de hemelbogen van de maan meer op die van de zon en de planeten. Toen was de maan dus lang niet zo beweeglijk, zo vlijtig als nu. Waarmee hangt dit samen? De maan heeft van dag tot dag een andere positie in de Dierenriem. Ze volgt echter niet de weg van de zon langs de sterren, de ecliptica. Zou ze dat wel doen, dan bedekte ze elke maand dezelfde sterren en was er bij elke nieuwe maan een bedekking van de zon en bij elke volle maan een verduistering van de maan. De baan van de maan langs de sterren maakt een hoek van vijf graden met de zonnebaan. Van 1 tot 13 februari staat ze onder de zonneweg. Op 31 januari was de maan in haar zogenaamde dalende knoop: nadien bevindt ze zich lager, zuidelijker dan de zonneweg. De maan beweegt zeer snel door de Dierenriem en binnen twee weken staat ze in het tegenoverliggende beeld. Op 13 februari bereikt ze haar zogenaamde klimmende knoop. Daarna bevindt ze zich ten noorden van de zonneweg. Na vier weken, op 28 februari, is de maan opnieuw in de dalende knoop. De dalende knoop van 28 februari ligt echter niet op precies dezelfde plaats als die van 31 januari; de knoop verschuift langzaam en onregelmatig langs de zonneweg (westwaarts, naar rechts). Zodoende verschuift de baan van de maan langs de sterren en bedekt de maan steeds andere sterren.
 

Telescoopbezitters verheugen zich op 4 februari

Op 4 februari bevindt de maan zich in de Schorpioen. De helderste, roodachtige ster van dit Dierenriembeeld heet Antares. Van januari 2005 tot februari 2010 zal de maan elke maand, als ze door de Schorpioen trekt, Antares bedekken. De komende vijf jaren komt de maan elke maand voor Antares te staan. Dit is echter in Nederland slechts een paar keer te zien. Je zou de hele wereld moeten rondreizen om alle bedekkingen mee te kunnen maken. Nederlandse telescoopbezitters verheugen zich op 4 februari. De afnemende maan bedekt een uurtje na zijn opkomst met zijn onderste punt de roodachtige Antares (ze staan laag in het zuidoosten). Hoe lang dit duurt, hangt af van de plaats waar je je bevindt. Voor mensen die ten zuiden van de lijn Hoek van Holland - Maastricht wonen, blijft Antares zichtbaar. In Delft duurt de bedekking 6 minuten (van 5.14 uur tot 5.20 uur), in Leeuwarden vier keer zo lang (van 5.06 tot 5.30 uur). De maan staat relatief dicht bij de aarde en is voor ons oog een relatief groot lichaam, vandaar dat elk land, zelfs elke stad zijn eigen sterbedekkingen heeft.