Dankzij Venus kan Mars beter gekend worden
Mars is een planeet die zich op geheel verschillende manieren laat zien.
Bepaalde eigenschappen trekken veel aandacht, andere nauwelijks. Zijn helder
geel-oranje licht in augustus trok wereldwijd belangstelling. Toen stond Mars
een half jaar bij dezelfde sterren. Het krachtig opvlammen, de intense kleur en
de steeds meer dominante positie aan de oostelijke hemel bij het invallen van de
duisternis zijn kwaliteiten die passen bij de oorlogsgod uit de Griekse
mythologie. Hij was helderder dan Jupiter ooit kan worden, terwijl hij nu veel
bleker is.
Mars toont het komende half jaar zijn verborgen kant. Je moet je
voornemen om 's avonds aan de westelijke hemel naar een oranje-rood licht te
zoeken, anders ontgaat hij je. Zoek hem in de buurt van Venus, die met haar helder wit licht de
westelijke hemel domineert. De afbeelding laat zien dat de
lichtzwakke Mars steeds linksboven
Venus staat;
hun posities ten opzichte van de horizon en de onderlinge verhouding
veranderen snel. De afbeelding geeft de hemel weer in het midden van de
maanden februari - juni, voor het moment dat de zon drie kwartier onder is.
Zie de afbeelding in grotere formaten.
Mars nadert de ondergegane zon van maand tot maand met kleiner wordende
schreden. Zijn licht wordt steeds zwakker en zijn gang naar de zon wordt
steeds trager. Ook al is hij in juni nauwelijks meer te zien, hij blijft nog
aanwezig aan de avondhemel. Dit gebeuren kan de indruk geven alsof Mars geen
afscheid kan nemen van het toneel, waar hij vorig jaar de hoofdrol speelde.
De beweging van Mars kan Venus-eigenschappen hebben
Gedurende de periode dat Mars dicht bij de zon staat, lijkt zijn beweging in
veel opzichten op die van Venus. Beide worden 's avonds steeds noordelijker,
meer naar rechts, zichtbaar en gaan van week tot week noordelijker onder. Nu de
zon elke dag een langere, hogere hemelboog beschrijft en noordelijker op- en
ondergaat, doen Mars en Venus dit ook. Mars toont zich zoals Venus, een
schemeringsplaneet die met de zon meebeweegt. Interessant is dat Mars in zijn
periode dat zijn beweging lijkt op die van de heldere Venus, geenszins de
aandacht trekt.
Mars, Jupiter en Saturnus zijn planeten die zowel de nachthemel kunnen
domineren als in de avond- of de ochtendgloed zichtbaar kunnen zijn. Dan zijn ze
voor hun doen bleek. Venus en Mercurius zijn veel beperkter: deze staan altijd
bij de zon, bevinden zich overdag aan de hemel en kunnen even als
schemeringsplaneet verschijnen. Ze kunnen nooit de hele nacht aan de hemel
staan.
Een nieuwe synthese
Terwijl Jupiter en Saturnus zich jaarlijks maar enkele maanden in de
nabijheid van de zon bevinden, is Mars elk tweede jaar schemerings- en
dagplaneet. Mars is uniek: hij kan net als Saturnus en Jupiter langere tijd bij
dezelfde sterren staan en de hele nacht opvallend aanwezig zijn. Hij kan ook net
als Venus langere tijd vlak bij de zon staan, met de jaarlijkse zonnegang
meebewegen en van week tot week noordelijker ondergaan. Hij is als het ware
thuis in twee geheel verschillende werelden: de nacht-, sterrenwereld en de
dag-, zonnewereld. Mars verbindt tegenstellingen tot een nieuwe eenheid. Alleen
deze planeet kan vertoeven in zulke tegengestelde werelden en zo een nieuwe
verbinding scheppen. Elke volgende zichtbaarheidsperiode verloopt anders. Bij
elke volgende cyclus doorloopt hij op een andere wijze de fase van een met de
zon meebewegende schemeringsplaneet en de fase van een opvlammende nachtplaneet.
Elke volgende cyclus is een nieuwe synthese. Mars houdt je als het ware wakker!
De planeet Mars aan de hemel heeft meer eigenschappen dan een opvlammende
oorlogsgod. Wanneer hij lichtzwak is, lijkt zijn beweging op die van Venus. Dit
jaar kunnen we dankzij de heldere Venus deze verborgen kant van Mars, zijn
"Venus-eigenschappen", goed waarnemen.
