Mars in juli

Mars komt eraan!

De lichtsterkte van de oranjekleurige Mars neemt al maandenlang geleidelijk toe en hij wordt nu een helder verschijnsel. Mars zal eind augustus voor zijn doen extreem krachtig oplichten. Hij overtreft Jupiter in helderheid en zal vooral door zijn oranjeachtige kleur de aandacht trekken. Zijn lichtsterkte wordt niet zo groot als die van Venus, maar omdat Mars in de nachtelijke uren aan de hemel staat, zal hij minstens zo opvallend zijn. De afgelopen maanden moest je vroeg opstaan, of nog zeer lang wakker blijven, om Mars laag boven de zuidelijke horizon te kunnen zien. Dat verandert deze maand. Vanaf 9 juli komt de oranjekleurige planeet voor middernacht op. Zijn opkomst vervroegt zich iedere nacht  drie minuten en eind juli staat hij om 23 uur laag in het zuidoosten.
Mars bevindt zich tussen de lichtzwakke sterren van de Waterman. Wanneer de Arend en Pegasus voldoende hoog gestegen zijn, komen de Waterman en Mars op. Aan de kop van de Arend en het grote Vierkant van Pegasus (Herftsvierhoek) is af te lezen waar Mars zal opkomen. Klik voor grotere afbeeldingen.

Mars is het enige opvallende licht aan de zuidoostelijke hemel. Er zijn geen heldere sterren of planeten in de buurt. Staan de Waterman en Mars nog laag, dan kan het zijn dat Mars twinkelt. Later in de nacht ziet Mars eruit als een rustig schijnend licht. Door langere tijd stil te staan, kun je beoordelen of het oranjekleurige licht eventueel toch van een kunstmatig licht of laag vliegtuig afkomstig zou kunnen zijn. Bekijk hoe het lichtpunt zich ten opzichte van de horizon beweegt. Mars klimt onder een vlakke hoek in de richting van het zuiden. Mars staat 's avonds steeds vroeger boven de horizon en zal in augustus tijdens de avondschemering al opkomen. Op 28 augustus staat hij precies tegenover de zon (op 180 graden afstand) en is hij de hele nacht zichtbaar.

Mars heeft met Jupiter en Saturnus gemeenschappelijk dat bij het toenemen van het aantal uren zichtbaarheidheid de helderheid ook groter wordt. De schemeringsplaneten Venus en Mercurius hebben niet zo'n geordende samenhang tussen langere zichtbaarheid en toenemende helderheid. Mars onderscheidt zich van Jupiter en Saturnus dat hij juist wanneer hij goed zichtbaar is veel meer dynamiek heeft. Nu neemt zijn helderheid sterk toe en is hij 's nachts steeds vroeger te zien. Mars staat van week tot week 's avonds opvallend hoger aan de zuidoostelijke hemel. Dit kun je zien door steeds op dezelfde tijd te gaan kijken, bijv. om 23 uur. De sterren komen elke maand twee uur vroeger, Mars zal over een maand ruim twee uur vroeger opkomen en staat dan om 23 uur aanzienlijk hoger op hun hemelboog van oost naar west.
Toen Mars nog schemeringsplaneet was, stond hij maandenlang dicht bij de zon. De zeer lichtzwakke Mars verplaatste zich veel trager dan Jupiter en Saturnus. Het kostte moeite om hem te kunnen onderscheiden van de naburige lichtzwakke sterren. Hij bleef als een onopvallend lichtpuntje als het ware bij de zon "sloom hangen". Als schemeringsplaneet lijkt zijn beweging op die van de schemeringsplaneet Venus in bepaalde fases van haar zichtbaarheid.

 Nu Mars  tegenover de zon komt te staan en nachtplaneetwordt, toont hij juist heel andere eigenschappen! Als nachtplaneet overtreft hij de sterren in hun steeds vroeger opkomen: hij komt de volgende dag meer dan vier minuten vroeger op..
Mars wordt van een zwak lichtpuntje in de schemertijd tot een "superster" die de gehele hemel de hele nacht domineert. De zichtbaarheidsperiode van Mars toont een veel breder scala aan bewegingen dan die van Jupiter en Saturnus.
De planeet Mars is nu op weg naar zijn maximale glans en aanwezigheid. Deze periode duurt relatief zeer kort, maar hieraan heeft zijn naam te danken.